Περί ίσης μεταχείρισης στην απασχόληση και την εργασία των Ατόμων με Αναπηρία
Μια υπόθεση με ξεχωριστό νομικό και πολιτικό ενδιαφέρον κομίζει η δημοσίευση της υπ’ αριθμ. Α390/2024 τελεσίδικης απόφασης του 3ου Ακυρωτικού Τμήματος του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία δικαιώθηκε πλήρως ο δικαστικός αγώνας που έδωσε το δικηγορικό γραφείο Ευμορφίας Ρήγα & Συνεργατών για την προάσπιση των έννομων συμφερόντων ΑΜΕΑ εργαζόμενης. Η απόφαση εκδόθηκε επί Αιτήσεως Ακύρωσης που άσκησε η εντολίδα του γραφείο και εργάτρια γενικών καθηκόντων στον Δήμο Αλίμου.
Με την κρινόμενη Αίτηση ζητήθηκε η ακύρωση Απόφασης του Δημάρχου Αλίμου, δυνάμει της οποίας η εργαζόμενη μετακινήθηκε εκδικητικά και δίχως ειδική αιτιολόγηση σε υπηρεσία του Δήμου, καθ’ υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του εργοδότη της.
Όπως είναι γνωστό, βάσει του άρθρου 13 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας εκδόθηκε η Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία. Με την εν λόγω Οδηγία θεσπίζεται το γενικό πλαίσιο για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας.
Περαιτέρω, με την αρχή της ίσης μεταχείρισης περιφρουρείται η απουσία οποιασδήποτε άμεσης ή έμμεσης διάκρισης για έναν από τους παραπάνω λόγους, η δε σχετική Οδηγία πρέπει εφαρμόζεται σε όλα τα πρόσωπα, στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων φορέων.
Επιπλέον, βάσει της ανωτέρω Οδηγίας υποχρεούνται οι εργοδότες να προβλέπουν κατάλληλα μέτρα, δηλαδή μέτρα αποτελεσματικά και πρακτικά για τη διαμόρφωση της θέσης εργασίας, ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες του κάθε εργαζόμενου, παραδείγματος χάριν με τη διαμόρφωση του χώρου ή με προσαρμογή του εξοπλισμού, του ρυθμού εργασίας, της κατανομής καθηκόντων ή της παροχής μέσων κατάρτισης ή πλαισίωσης.
Τέλος, το προστατευτικό πλαίσιο που έχει θεσπιστεί για τους εργαζόμενους με αναπηρία ή χρόνια πάθηση υποχρεώνει τους εργοδότες στη λήψη όλων των ενδεδειγμένων κατά περίπτωση μέτρων, προκειμένου τα άτομα αυτά να έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε θέση εργασίας, να ασκούν αυτή και να εξελίσσονται, καθώς και δυνατότητα συμμετοχής στην επαγγελματική κατάρτιση, εφόσον τα μέτρα αυτά δεν συνεπάγονται δυσανάλογη επιβάρυνση για τον εργοδότη.
***
Στην προκειμένη περίπτωση, τα ελληνικά Δικαστήρια έκριναν ότι ο Δήμος Αλίμου δεν έλαβε κάθε πρόσφορο μέτρο, εντός των ορίων της διακριτικής του ευχέρειας ώστε να εξασφαλιστεί η δυνατότητα άσκησης των ως άνω δικαιωμάτων από την εργαζόμενή του. Απεναντίας, με τη μονομερή και αναιτιολόγητη μετακίνησή της σε άλλη θέση, επιδείνωσε την εργασιακή κατάσταση της ΑΜΕΑ εργαζόμενης και την εξανάγκασε σε χειρωνακτική εργασία, χρήση μηχανημάτων και μικρή έως ελάχιστη κοινωνική αλληλεπίδραση.
Η εργαζόμενη-εντολίδα του γραφείου κατετάγη σε προσωποπαγή θέση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου κλάδου ΥΕ Εργατών Γενικών Καθηκόντων και εργαζόταν αδιάλειπτα επί σειρά εννέα ετών στο ίδιο πόστο. Όπως έγινε δεκτό, η συγκεκριμένη εργασία τής προσέφερε ένα ασφαλές πλαίσιο ανάπτυξης των κοινωνικών και προσωπικών της σχέσεων, τόσο με τους συναδέλφους της όσο και με τους ηλικιωμένους δημότες που εξυπηρετούσε. Η ίδια είχε προσαρμοστεί πλήρως σε αυτήν και ανταποκρινόταν επαρκώς στα καθήκοντά της, όπως αποδείχθηκε.
Ενόψει της σαφούς επιδείνωσης των εργασιακών συνθηκών της, ο φυσικός Δικαστής αποκατέστησε το τρωθέν αίσθημα Δίκαιου της εργαζόμενης, διατάσσοντας την ακύρωση της παράνομης απόφασης του Δημάρχου.
Συνοψίζοντας, μολονότι η ως άνω τελεσίδικη απόφαση αποκατέστησε εν μέρει το αντεργατικό κλίμα που συχνά επικρατεί στους κόλπους της ελληνικής Δικαιοσύνης, δικαιώνοντας την εργαζόμενη που διεκδίκησε το αυτονόητο δικαίωμα στην ίση εργασιακή μεταχείριση, ωστόσο πολύς ακόμα δρόμος μένει να καλυφθεί ώστε οι καταχρηστικές αιτιάσεις της εργοδοσίας να παύσουν να κατέχουν προνομιακή θέση έναντι των εργατικών και εν γένει κοινωνικών συμφερόντων.
Σε κάθε περίπτωση, ακόμα κι αν το μέλλον δεν προδιαγράφεται λαμπρό για την προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων έναντι της εργοδοτικής αυθαιρεσίας, η συστηματική επαγγελματική παρακολούθηση των εργατικών υποθέσεων και η νομική εκπροσώπηση των εργαζομένων πρέπει να αποτελεί ζήτημα αιχμής για τη μαχόμενη δικηγορία, σήμερα και για το μέλλον.