Με το άρθρο 33 του Ν. 5053/2023 ορίστηκε από την 01η-01-2024 η επαναφορά σε ισχύ των διατάξεων (νόμων, ΣΣΕ, διαιτητικών αποφάσεων κλπ), που προβλέπουν την καταβολή των επιδομάτων τριετίας. Με το ίδιο άρθρο θεσπίστηκε ρητώς και η κατάργηση της «μνημονιακής» ρύθμισης που είχε «παγώσει» τις αυξήσεις των μισθών λόγω συμπλήρωσης χρόνου προϋπηρεσίας (άρθρο 4 της υπ’ αριθ. αρ. 6/28-2-2012 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου, κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 6 του Ν. 4046/2012). Η πολυαναμενόμενη ως άνω πρόβλεψη για το «ξεπάγωμα» των επιδομάτων τριετίας, ενώ σε πρώτο βαθμό φαίνεται φιλεργατική, ωστόσο επηρεάζει μικρό σχετικά αριθμό εργαζομένων.

Αναλυτικότερα:

Από τα οριζόμενα στο άρθρο 33 του Ν. 5053/2023, σε συνδυασμό με τη διευκρινιστική υπ’ αριθ. πρωτ. 88073/2023 Εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, συνάγονται τα εξής:

  • Οι διατάξεις αυτές έχουν εφαρμογή ΜΟΝΟ σε όσους εργαζόμενους/ες αμείβονται με τον κατώτατο νομοθετημένο μισθό(από την 01η-04-2023 και μέχρι σήμερα 780 ευρώ μικτά και ημερομίσθιο 34,84 ευρώ μικτά, βάσει της υπ’ αριθμ. 31986/24-3-2023 Υ.Αή σε όσους αμείβονται με τις κατώτατες αποδοχές που ορίζονται σε συλλογική σύμβαση εργασίας (π.χ. ξενοδοχοϋπάλληλοι). Αν οι καταβαλλόμενες τακτικές αποδοχές είναι υπέρτερες των νόμιμων αποδοχών (δηλαδή του κατώτατου μισθού και ημερομισθίου με συνυπολογισμό των τριετών), οι αυξήσεις λόγω τριετιών συμψηφίζονται με τη διαφορά που προκύπτει μεταξύ καταβαλλόμενων και νόμιμων αποδοχών.
  • Η καταβολή των επιδομάτων τριετίας ΔΕΝ είναι αναδρομική και σε καμία περίπτωση δεν προσμετράται στην αύξηση των μισθολογικών αποδοχών η προϋπηρεσία των εργαζομένων κατά το χρονικό διάστημα από 15-2-2012 έως 31-12-2023. Για τη συμπλήρωση των τριετιών προσμετράται ο χρόνος προϋπηρεσίας μέχρι την 14η-02-2012 και κατόπιν από 01-01-2024 και εφεξής.
  • Για όσους εργαζόμενους/ες αμείβονται με τον κατώτατο νομοθετημένο μισθό ή ημερομίσθιο, ως χρόνος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται ο χρόνος εξαρτημένης σύμβασης ή σχέσης εργασίας που έχει διανυθεί σε οποιονδήποτε εργοδότη και σε οποιαδήποτε ειδικότητα πριν από την 14η-02-2012 και μετά από την 01η-01-2024. Για όσους/ες αμείβονται όμως βάσει ΣΣΕ, αν η ίδια η σύμβαση δεν ορίζει την προϋπηρεσία που προσμετράται για την προσαύξηση του μισθού, τότε ως τέτοια λογίζεται εκείνη που έχει διανυθεί στην ίδια ειδικότητα και σε οποιονδήποτε εργοδότη πριν από την 14η-02-2012 και μετά την 01η-01-2024.
  • H προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας καθορίζεται ως εξής: α) Για τους υπαλλήλους με εξαρτημένη σχέση εργασίας, σε ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%) για κάθε τριετία προϋπηρεσίας και έως τρεις (3) τριετίες και συνολικά σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) για προϋπηρεσία εννέα (9) ετών και άνω, β) Για τους εργατοτεχνίτες, με εξαρτημένη σχέση εργασίας σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) για κάθε τριετία προϋπηρεσίας και έως έξι (6) τριετίες και συνολικά τριάντα τοις εκατό (30%) για προϋπηρεσία δεκαοκτώ (18) ετών και άνω.
  • Δύναται να ανασταλεί εκ νέου η καταβολή των επιδομάτων τριετών, αν από την 01η-01-2027 το ποσοστό της ανεργίας υπερβεί το δέκα τοις εκατό (10%) ή αν κάτι τέτοιο αποφασιστεί με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου για τη διασφάλιση της σταθερότητας της εθνικής οικονομίας.

Στην πράξη, με βάση όλα τα ανωτέρω, ένας εργαζόμενος/η που αμείβεται με μηνιαίο μισθό, προκειμένου να διαπιστώσει αν δικαιούται προσαύξηση μισθού λόγω τριετιών, πρέπει: α) να μετρήσει την προϋπηρεσία που είχε σε οποιοδήποτε εργοδότη και με οποιαδήποτε ειδικότητα μέχρι και την 14η-02-2012 και από την 01η-01-2024 και εφεξής, β) να δει αν βάσει της προϋπηρεσίας του, οι καταβαλλόμενες αποδοχές του υπερτερούν των κάτωθι ποσών:

3-6 έτη = 858€ νέος κατώτατος μισθός με 78€ αύξηση (10% επί του 780€),

6-9 έτη = 936€ νέος κατώτατος μισθός με 156€ αύξηση (20% επί του 780€),

9 έτη και άνω = 1014€ νέος κατώτατος μισθός με 234€ αύξηση (30% επί του 780€).

Την ίδια λογική θα ακολουθήσουν και οι εργαζόμενοι με ημερομίσθιο, με τη διαφορά ότι θα έχουν ως βάση υπολογισμού το κατώτατο νομοθετικά ημερομίσθιο (σήμερα 34,84 ευρώ μικτά) και θα το προσαυξάνουν για κάθε τριετία 5% με ανώτατο όριο το 30%.

Τα ανωτέρω φυσικά ισχύουν για όσους εργαζόμενους δεν εντάσσονται λόγω κλάδου ή ειδικότητας σε συγκεκριμένη συλλογική σύμβαση εργασίας. Στην τελευταία περίπτωση, για να διαπιστώσουν αν δικαιούνται αναπροσαρμογή στον μισθό τους, οφείλουν να ανατρέξουν στα οριζόμενα της εκάστοτε ισχύουσας ΣΣΕ. Επίσης, σημαντικό είναι οι εργαζόμενοι να λάβουν υπόψη τους ότι αν φέτος πχ μεταβληθεί το ποσό του νόμιμου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου, θα αλλάξουν και οι ανωτέρω υπολογισμοί. Στην περίπτωση που δεν δικαιούνται τώρα προσαύξηση λόγω λήψης των νομίμων αποδοχών τους, δεν σημαίνει ότι η κατάσταση θα παραμείνει αμετάβλητη. Επίσης, η προσαύξηση επηρεάζεται και από το πόσες τριετίες έχει συμπληρώσει ο εργαζόμενος.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι στο Νόμο δεν ορίζεται συγκεκριμένος τρόπος απόδειξης της προϋπηρεσίας. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αυτή οφείλει να είναι έγγραφη. Για τον λόγο αυτόν, οι εργαζόμενοι πρέπει άμεσα να προσκομίσουν στον εργοδότη (αν δεν το έχουν ήδη κάνει) βεβαιώσεις προϋπηρεσίας, που μπορούν να λάβουν και ηλεκτρονικά μέσω e- ΕΦΚΑ.      

Κλείνοντας και για να δώσουμε μία κριτική προσέγγιση από την πλευρά μας στο νέο νομοθέτημα, κατά την άποψή μας οι εργαζόμενοι δεν μπορούν παρά να νιώθουν μερικώς απογοητευμένοι, καθώς αφενός λίγοι είναι εκείνοι που θα επωφεληθούν από το «ξεπάγωμα των τριετιών», αφετέρου  διότι με την απαγόρευση της αναδρομικότητας των τριετιών χάθηκαν σημαντικά έτη προϋπηρεσίας (και προσαύξησης του μισθού κατ’ επέκταση) από την 15η-02-2012 μέχρι την 31η-12-2023.

Η απαγόρευση αναδρομικής καταβολής των επιδομάτων τριετίας θίγει επίσης και ζητήματα συνταγματικότητας στο βαθμό που ενδεχομένως να παραβιάζεται η αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος), όταν π.χ ένας εργαζόμενος που εργάζεται και αμείβεται με τον κατώτατο μισθό από την 15η-12-2012 μέχρι και σήμερα εξισώνεται μισθολογικά με νεοπροσλαμβανόμενο εργαζόμενο την 01η-01-2024, που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό.